(Mensen)rechten

 

Wat zijn dat mensenrechten? Als ik google dan zie ik dat het rechten zijn die je hebt, simpelweg omdat je een mens bent. Niemand heeft ze je gegeven en kan ze later weer terugnemen. Je hebt ze omdat je geboren bent.

Mooi. Welk beeld roept dit bij mij op? Ik heb rechten. Het enige wat kan gebeuren is dat een ander inbreuk pleegt op mijn rechten. Gebeurt dat, dan hoef ik die persoon alleen maar weg te jagen. Zo kan ik handtekeningenacties of demonstraties tegen martelingen begrijpen. Hard roepen om die boze weg te jagen of tot inkeer te brengen.

Bij niet martelen gaat het erom dat ze af moeten blijven van mijn lijf. Kijk ik nu naar het recht op vrije meningsuiting dan valt me iets anders op. Je mening uiten doe je naar mensen met wie je iets hebt. Je uit niet je mening naar een vreemde die je niet kan verstaan. Nee, je hebt op de een of andere manier een relatie met die anderen en je wilt het kunnen zeggen wanneer er iets waar je ontevreden over bent. Hier gaat het niet om ‘ik’ op mijn eentje, maar om mensen die iets met elkaar hebben (bijvoorbeeld samenleven in een land).

Er is ook het recht op een behoorlijke levensstandaard. Wanneer ik en vijf miljard andere mensen een behoorlijke levensstandaard hebben, wat blijft er dan nog over voor die andere twee miljard? Hier gaat het om de vraag of ik bereid ben om te delen.

Waar bij niet martelen het “ik” centraal staat, komt bij recht op vrije meningsuiting een relatie met anderen in beeld en bij recht op een behoorlijke levenstandaard iets voor elkaar over hebben. De focus verschuift zo van “ik” naar de anderen die moeten willen delen.

Hoort die perspectiefverschuiving gewoon bij recht, of heb ik het nog niet goed te pakken. En kijk ik naar de bijbel dan staat daar niet dat je recht hebt om te leven, maar er staat “gij zult niet doden”. Hier wordt het woord recht niet gebruikt, een extra reden dat recht een lastiger begrip is dan we vaak denken.

Is recht wel zo individualistisch als het vaak gepresenteerd wordt. Gewoon simpel: “IK heb recht” punt uit. Want wat heb ik aan recht op huisvesting en er komt een sterkere die mijn woning afpakt en er niemand is die mij helpt?

Door al deze overwegingen kom ik tot deze omschrijving. Recht betekent dat we met elkaar hebben afgesproken dat jij en ik dit bepaalde recht hebben en dat we ons er gezamenlijk voor inspannen dat dit recht ook werkelijkheid wordt.

Wezenlijker dan “ik heb dit en dat recht”, is dus dat “mijn medeburgers en ik ons samen inspannen dat ieder van ons dit en dat recht heeft”. Die gezamenlijke inspanningsverplichting is dan de kern van een recht.

Je kunt tegenwerpen dat ik het nu alles op personen leg en de rol van de staat vergeet. Want de staat is het toch die het recht handhaaft en zelfs vaststelt. Daar zit zeker iets in. Maar dan heb ik een tegenvraag. Stel de staat stelt rechten vast en handhaaft deze, terwijl ze niet gedragen en gesteund worden door de burgers of althans een belangrijk deel er van. Heb je dan niet een dictatoriale staat? Ook al lijkt het – zeker van een afstand gezien – nobele bedoelingen te hebben. De staat doet niet wat de burgers van haar willen.

Wat ik me nu afvraag is: wat betekent mijn omschrijving van recht voor de mensenrechten? Daarover een volgende keer.

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s