Het delen van een lastig verleden

Zou je van Marokkaanse Nederlanders dezelfde houding tegenover Joden mogen verwachten als van autochtone Nederlanders?

Ga je uit van de vrijheid van meningsuiting dan mag een Marokkaanse Nederlander een mening hebben over Israël en Joden en deze ook uiten. Hij moet het wel bij meningsuiting laten en niet gaan slaan.

Maar is dat het hele verhaal, zeker wanneer je het hebt over Nederland als gemeenschap van mensen? Kun je lid zijn van een gemeenschap zonder het verleden van die gemeenschap te willen delen.

Zelf ben ik niet naar een ander land geëmigreerd, maar wel van Slagharen via 14 jaar Groningen binnenslands ‘geëmigreerd’ naar Den Haag.

Nu ik 38 jaar in Den Haag woon noem ik me Hagenaar. Dat was niet zo toen ik er pas een jaar woonde, toen zou ik gezegd hebben “ik woon in Den Haag”. En op het moment dat ik me inschreef in Den Haag voelde ik me zeker nog geen Hagenaar.

En deel ik het verleden van Den Haag? Ik ben blij met en trots op het mooie van Den Haag: het vele groen, de mooie huizen en historische gebouwen. Dat is allemaal in het verleden opgebouwd en daar maak ik dankbaar gebruik van. In die zin wordt het verleden van Den Haag toch een deel van mijn verleden, althans een verleden dat ik accepteer. Het is bij wijze van spreken aangetrouwd.

Het is makkelijk om je te associëren met een verleden dat mooi is. Zijn er ook negatieve dingen in het verleden? Er was de moord op de gebroeders de Witt. Dat is toch een verleden dat niet lekker voelt. Niet dat ik me schuldig voel, want ik heb die gebroeders niet vermoord. Trouwens, ook de huidige Hagenaars hebben de Witt niet vermoord. Niettemin, ik denk er liever niet aan. Maar het is het wel het verleden van je stad.

Je deel voelen van Nederland als gemeenschap van mensen zal ook voor nieuwkomers niet in een keer gaan. Het gebeurt niet bij toverslag op het moment dat je je Nederlands paspoort ontvangt, daar is al een proces aan vooraf gegaan en het proces loopt daarna door. Het is iets van jaren, daar zal niemand zich echt over verbazen. Maar bij dit deel voelen van Nederland hoort ook het accepteren van het verleden van Nederland, de mooie dingen die het heeft voortgebracht, maar ook de dingen waar je moeite mee hebt. De slechte dingen uit het verleden zijn jouw schuld niet, maar dat is het ook niet van de Nederlanders die nu leven. Het hoort bij wijze van spreken tot de erfenis.

Lastig wordt het wanneer een moslim, die is groot gebracht met solidariteit met de Palestijnen, ontdekt dat er in zijn nieuwe land een sterke pro Israël houding is. Die houding heeft zijn wortels in het verleden. Kun hij dat verleden accepteren als horend bij zijn nieuwe land? Maar hoe gaat hij dat rijmen met zijn moslim en pro Palestijnse achtergrond? De sterke pro Israël houding overnemen is een verloochening van zichzelf, zijn eigen verleden en zijn familie.

Er is een uitweg wanneer we samen een gemeenschappelijk doel of een gemeenschappelijke norm kunnen vinden. Bijvoorbeeld dat zowel Palestijnen als Joden menswaardig moeten kunnen leven in het Midden-Oosten. Dan kun je samen in gesprek gaan en elkaars kennis over en weer aanvullen en ben je samen op zoek naar het goede. Klinkt in mijn ogen reëel ook naar moslims toe. Maar kunnen autochtone Nederlanders dat wel? Want achter die pro Israel houding zit het schuldgevoel, dat in de Tweede Wereldoorlog 90% van de Nederlandse Joden zijn vermoord en we er maar in beperkte mate iets tegen hebben gedaan of kunnen doen. Er zit schuldgevoel achter de pro Israël houding. Wanneer je mening geworteld is in een schuldgevoel kun je die mening lastig relativeren (het zou je ‘extra schuldig’ maken). Maar relativeren is wel nodig voor een goed gesprek.

Wat zou je in dit geval van nieuwkomers mogen verwachten? Ik denk onderkennen dat het schuldgevoel speelt in het Nederland waarvan ze deel uitmaken (het moet hen dan wel verteld worden dat het schuldgevoel is). Het schuldgevoel delen lijkt me een stap te ver. Wat dan wel bespreekbaar kan worden is hoe met dat schuldgevoel wordt omgegaan. Misschien valt zo te voorkomen dat er extra schuld wordt opgebouwd (maar nu naar de Palestijnen).

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s